Untitled Document

ยาขับปัสสาวะ (Diuretics)


        ยาขับปัสสาวะเป็นยาที่ใช้กันมากในการรักษาความดันโลหิตสูง ลดบวม อาการไม่พึงประสงค์ มักเกิดจากการใช้ยานี้เป็นเวลานานๆ มากกว่าการใช้ยาเกินขนาด อนึ่ง การใช้ยากลุ่มนี้เกินขนาด มักไม่ก่ออันตรายมากนัก

กลไกการเกิดพิษ
        ความเป็นพิษของยากลุ่มนี้ขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของยาในการลดปริมาตรน้ำ และทำให้ร่างกายสูญเสียอิเล็กโตรไลต์ รวมทั้งขาดน้ำ (dehydration), ภาวะ hypokalemia หรือ ภาวะ hyperkalemia เมื่อใช้ spironolactone, ภาวะ hypomagnesemia, ภาวะ hyponatremia และ ภาวะ hypochloremic alkalosis ค่าอิเลกโตรไลต์ที่ไม่สมดุลอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะ (cardiac arrhythmias) และเกิดพิษจาก digoxin ได้ง่ายขึ้น
 

ยา

ขนาดยาสูงสุดต่อวันในผู้ใหญ่
(มก.)

Carbonic anhydrase inhibitors
     Acetazolamide 

 


1000 

Loop diuretics
     Furosemide 

 


600

Potassium-sparing
     Amiloride 
     Spironolactone 
     Triamterene 

 


20
200
300

Thiazides
     Hydrochlorothiazide 
     Indapamide 

 


200
5

อาการพิษ
        กรณีได้รับยาเกินขนาดโดยการรับประทาน อาจมีอาการทางระบบทางเดินอาหาร เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย อาการอื่นที่พบได้เช่น ซึม อ่อนเพลีย สูญเสียน้ำ อาจพบความดันโลหิตต่ำ  การฉีด furosemide ในขนาดสูงอย่างรวดเร็วแก่ผู้ป่วยไตเสื่อม อาจทำให้เกิดพิษต่อหู (ototoxicityปกติอาการพิษพบได้ภายหลังได้รับยา 2-4 ชั่วโมงหรือมากกว่า สำหรับ spironolactone จะพบอาการหลังจากได้รับยาประมาณ 3 วัน
        ภาวะ Hypokalemia อาจทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ตะคริว ถ้าโปแตสเซียมต่ำมากๆ อาจเกิดอัมพาต และ rhabdomyolysis  อาการ cardiac rhythm disturbances ก็อาจเกิดขึ้นได้
        Spironolactone และ ยาอื่นในกลุ่ม potassium-sparing อาจทำให้เกิดภาวะโปแตสเซียมสูง (Hypercalemia)
        ภาวะแคลเซียมและแมกนีเซียมต่ำอาจเป็นสาเหตุของการชัก (tetany) ได้
        ยาขับปัสสาวะในกลุ่ม thiazide อาจทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดสูง แคลเซียมในเลือดสูง และยูริคในเลือดสูง
        ยากลุ่ม carbonic anhydrase inhibitors อาจทำให้เกิด metabolic acidosis ได้

การรักษา
       
1. การรักษาแบบเร่งด่วน
            ให้สารน้ำทดแทนร่วมกับ crystalloid solutions ทางหลอดเลือดดำและรักษาสมดุลของอิเล็กโตรไลต์ ติดตามค่า EKG จนกว่าระดับโปแตสเซียมจะปกติ
       
2. การรักษาแบบจำเพาะ
            ไม่มียาต้านพิษเฉพาะ
       
3. การขจัดสารพิษ
            ให้ activated charcoal  ไม่ควรทำให้อาเจียนถ้าผู้ป่วยมีการสูญเสียน้ำ (dehydrated)  อาจไม่จำเป็นต้องล้างท้องถ้าให้ activated charcoal อย่างเหมาะสมแล้ว

เอกสารอ้างอิง
1. Zevin S. Diuretics in Olson K R. Poisoning & Drug Overdose. 3rd edition, Singapore: Simon & Schuster, 1999; 159-160
 



   ศูนย์ข้อมูลพิษวิทยา เลขที่ 191 หมู่ที่ 8 ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ 50180 โทร 0- 5311-2188-90   โทรสาร 0-5311-2194